Cyfarthfa200

Yn 2025, fe wnaeth Castell Cyfarthfa dathlu ei ddeucanmlwyddiant. Ochr yn ochr â phartneriaid eraill, fe wnaeth Sefydliad Cyfarthfa a Chyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful drefnu nifer o ddigwyddiadau dathlu i dynnu sylw at eu hanes a’i dreftadaeth, ei bwysigrwydd cenedlaethol a rhyngwladol fel y ganolfan fwyaf o gynhyrchu dur yn y byd yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg, a hanes aml-ffased y bobl a’r gymuned a wnaeth ei greu.

Dathlwyd y deucanmlwyddiant â dros 200 o ddigwyddiadau ar draws Parc a Chastell Cyfarthfa. Darparwyd digwyddiadau gan Amgueddfa ac Oriel Gelf Cyfarthfa, Sefydliad Cyfarthfa ac amrywiaeth eang o unigolion a phartner sefydliadau eraill ledled Merthyr Tudful. Mae hyn yn cynnwys aelodau Fforwm Parc Cyfarthfa gan gynnwys Merthyr’s Roots, Cymdeithas Naturiaethwyr Merthyr Tudful a’r Cylch, Oriel Bothy Gallery, Halo Leisure, Rheilffordd Fychan Cyfarthfa a Sba’r Rose Retreat.

Uchafbwyntiau’r Digwyddiad

Fe wnaeth dathliadau’r deucanmlwyddiant feithrin cydweithrediad lleol helaeth trwy ddigwyddiadau tymhorol, gan gynnwys llwybr Nos Galan, sioe oleuadau Nadolig, a lansio’r Gadair Adrodd Straeon Enfawr.

Cymerodd cymunedau athletaidd ac academaidd ran fawr hefyd, â Hanner Marathon Merthyr Tudful yn cael ei arallgyfeirio drwy’r parc, myfyrwyr o Goleg Merthyr Tudful yn curadu arddangosfeydd celf wedi’u hysbrydoli gan hanes, a Chymdeithas Hanes Pobl Cymru Llafur yn cynnal cynhadledd yn Theatr Soar.

Yn ddiwylliannol, denodd gwobr gelf Cyfosod: Cyfarthfa waith gan 76 o artistiaid o Gymru yn creu ymatebion cyfoes i gasgliad yr amgueddfa, a rhoddodd ddigwyddiad dathlu yn y Senedd amlygrwydd cenedlaethol i dreftadaeth gyfoethog Merthyr.

Their Majesties visit Cyfarthfa - Credit Merthyr Tydfil Council.jpeg

Cynhaliodd Castell a Pharc Cyfarthfa gyfres fywiog o ddigwyddiadau cymunedol yn ddiweddar, ag uchafbwynt ymweliad brenhinol gan Eu Mawrhydi y Brenin a’r Frenhines i ddathlu pen-blwydd Ei Fawrhydi yn 77 oed.

Roedd y dathliadau hefyd yn nodi deucanmlwyddiant Castell Cyfarthfa, a wnaeth ysbrydoli gweithdai creadigol ar gyfer 560 o fyfyrwyr ar draws 23 o ysgolion lleol, gan arwain at gyhoeddi tri llyfr, ochr yn ochr â murlun coffa yng nghanol y dref gan yr artist Tee2Sugars.

Ruth Jones and Steven Spiers - Image credit - ITV Cymru Wales.jpg

Roedd cerrig milltir ymgysylltiad cyhoeddus mawr yn cynnwys arddangosfa ar hanes a dyfodol Cyfarthfa a ddenodd bron i 4,000 o ymwelwyr, gŵyl penwythnos pen-blwydd a fynychwyd gan 2,500 o bobl, a darllediad BBC Cymru Wales a gyrhaeddodd dros 1.7 miliwn o wylwyr.

Effaith Cyfarthfa200

Arweiniodd y flwyddyn o ddathlu at gynnydd o 75% i nifer yr ymwelwyr ag Amgueddfa ac Oriel Castell Cyfarthfa (o’i gymharu â 2024) a chafodd ymgyrch Cyfarthfa200 ei chynnwys ar y rhestr fer ar gyfer Ymgyrch Marchnata a Chyfathrebu y Flwyddyn yng Ngwobrau Amgueddfeydd a Threftadaeth 2026 ochr yn ochr ag arweinwyr y diwydiant fel y National History Museum a’r Imperial War Museums.

Roedd llawer o’r hyn y gwnaethom lwyddo i’w gyflawni oherwydd cyfraniad gweithredol a bywiog llawer o’r sefydliadau ac unigolion a gymerodd ran, a gwir falchder pobl Merthyr Tudful a wnaeth droi dyddiad ar galendr yn fudiad ar gyfer adfywio, a datblygu momentwm sylweddol tuag at y weledigaeth hirdymor ar gyfer Cyfarthfa.